Maliye Politikası Nedir?

Devletlerin maliye politikası araçları sayesinde, ekonominin tam istihdama ulaşmasını sağlamak, ekonomik dalgalanmaları en aza indirgemek ve adil bir servet ile gelir dağılımını oluşturmak amacı ile uyguladığı politikalar maliye politikası olarak adlandırılmaktadır. Modern anlamda maliye politikasının Keynes’le birlikte doğduğunu söylemek mümkündür.
Kısaca bir tanımla maliye politikası hükümetin birtakım mali, iktisadi, sosyal, siyasal amaçlara ulaşmak amacı ile kamu gelir ve giderlerini kullanarak oluşturduğu iktisat politikası bileşeni olarak tarif edilmekte iken; geniş anlamda maliye politikası ise kamu harcamaları ve gelirleri gibi kamu sektörünün mali değişkenlerinin miktar ve bileşiminde iktisat politikası amaçlarını gerçekleştirmek için yapılan düzenlemeler olarak da tarif edilebilir.
Maliye politikası iktisat politikasının bir bileşenidir. Çünkü iktisat politikası; para politikası, maliye politikası ve dış ticaret politikasından oluşmaktadır. Maliye politikasının başarılı olabilmesi için gelirler politikası (devletin ücret ve fiyatların oluşum sürecine doğrudan müdahale ettiği politika), dış ticaret politikası (ticari dengeyi sağlamak amacıyla izlenen politika) ve para politikasının (fiyat istikrarını sağlamak amacıyla izlenen politika) birbiri ile uyumlu bir biçimde yürütülmesi gerekmektedir.


Maliye Politikalarının Amaçları Nelerdir?

Belirlenen amaçlara eldeki mali araçlarla ulaşmayı hedefleyen maliye politikası, kullanılacak araçların özellikleri konusunda yer ve zaman faktörleri ile ekonomik ve sosyal bünyeleri de dikkate alır. Maliye politikası amaçlarını kaynak tahsisinde etkinlik, gelir dağılımında adalet, ekonomik istikrar ile ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlamak olarak sayabiliriz.
Maliye politikası, ekonomik istikrar, gelir dağılımında adalet, iktisadi büyüme ve kalkınma olmak üzere 3 temel amaç etrafında toplanmaktadır. Maliye politikasını oluşturan  bileşenleri ise vergi, harcama, borçlanma ve diğer politikalar şeklinde sınıflandırmak mümkündür.

Maliye Politikası Araçları Nelerdir?

Devletin ekonomiye müdahale etmek için kullandığı temel maliye politikası araçları olarak kamu harcamaları, kamu vergileri, kamu borçlanmaları, kamu bütçesi, kamu gelirleri ve özelleştirme politikası sayılabilir.
Vergiler bütçeye gelir olarak katkı sağladığı gibi vergi oranları ile nitelikleri bir ekonomide aynı zamanda maliye politikası araçları olarak kullanılmalarına neden olmaktadır. Hükümetler yeni vergiler koyarak, hali hazırdaki vergiler kaldırarak, bunların niteliklerini değiştirerek ya da vergi oranlarında değişikliklere giderek ekonomik büyüme, cari denge ve enfalasyon üzerinde etkili olabilmektedirler.
Bütçe harcamaları da birer maliye politikası araçlarıdır. Özellikle ülke genelinde veya yöresel olarak sektörlerin tümüne veya bazılarına verilen teşvikler ve hibeler ekonomik büyümeyi artırmayı, işsizliği azaltmayı ve cari dengede iyileşmeyi hedefleyebilir.
Maliye politikaları genel olarak merkezi hükümetin bütçe politikaları ile bu politikalara bağlı veya bunlardan bağımsız olarak merkezi hükümetin borçlanma politikalarından oluşur.
Devlet tarafından maliye politikasının uygulanmasının üç yolu bulunmaktadır. Devlet tarafından maliye politikasının uygulanmasında kullanılan bu yollar ise ihtiyari (iradi), otomatik istikrarlandırıcılar (stabilizatörler) ve formül esnekliği olarak sayılabilir.

Maliye Politikası İle Para Politikası Arasındaki Farklar Nelerdir?

Devletler sahip olduğu mali araçları; fiyat istikrarını, tam istihdamı, ekonomik büyüme ve gelişmeyi, adil bir gelir ve servet dağılımını sağlamak adına kullanır. Devleler bu amaçla ekonomik istikrarın sağlanması adına hem maliye hem de para politikası kullanılabilir.
Maliye politikası, kamu gelirleri ve harcamaları kullanarak bunu sağlarken; para politikası, para arzına yön vererek istikrarı sağlamaya çalışır. Ekonomide tam istihdama ulaşabilmek ve adil bir gelir dağılımı sağlamak amacı ile devletler tarafından başvurulan maliye politikası, uzun yıllar tek başına kullanılmasına rağmen günümüzde yerini para politikasına bırakmaya başlamıştır. Neoklasikçiler para politikasını, Keynesyenciler ise maliye politikası öne çıkartmalarına karşın, aslında her iki politikanın birbirini tamamlayıcı etkisi bulunmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla